Boeken/Books-Golden Horn vol.8 issue 1

Gouden Hoorn 8,1: Boeken/Books

Boeken/Books

Euripidou Alkestis, tekeningen: Magda van Tilburg, Amsterdam: Panholzer, 1986. – LVI pp. – (Classica Signa IV – vernieuwde versie).
ISBN 90-70089-39-4
Gebaseerd op de editie van Murray (Oxford).

De Solone et Croeso, tekst: O. Damsté en A.B. Nederlof; tekeningen: Magda van Tilburg, Amsterdam: Panholzer, 1974. – XXXII pp. – (Classica Signa I).
ISBN 90-70089-04-1

Deze twee stripboekjes zijn nog verkrijgbaar bij het Allard Pierson Museum in Amsterdam.

Introduction to Syriac. An Elementary Grammar with Readings from Syriac literature, Wheeler M. Thackston. – Bethesda, Maryland: IBEX Publishers, 1999. – xxvii, 228 pp.

With index and Syriac-English vocabulary. This book also has exercises to help you learn Syriac.

Byzramsj

door André de Raaij

We moeten streng zijn, en publikaties die een beroep doen op behoeften aan “exotisch en toch spiritueel” (wat dit laatste ook mag betekenen in zo’n geval) enerzijds en over de Middeleeuwen anderzijds (een West-Europa-centrisch begrip tenslotte) laten we buiten beschouwing. Hier moet zeker wel eens apart aandacht aan besteed worden. De volgende titels doen soms al meer dan genoeg een beroep op de behoefte aan “het andere met marktwaarde” dat met het prettig-vage woord “Byzantium” gedekt kan worden, anders kan men net zo goed geen reisgids maken.

Luister van Byzantium was kort na het sluiten van het vorige nummer van Gouden Hoorn al waargenomen in Utrecht en is intussen ook in Amsterdam gesignaleerd bij De Slegte – boeken uit 1982 hebben ook na vijftien jaar nog hun lotgevallen. Het betreft de catalogus van een tentoonstelling onder het motto “Europalia 1982 Griekenland”, uitgegeven door de Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis te Brussel (tweetalig dus), Fl. 19,90.

Russian & Greek icons from the Charles Pankow collection of Russian & Greek icons – thirteenth through the nineteenth century, uitgegeven door de Van Doren Gallery in San Francisco kost toch nog Fl. 29,50, een imposante collectie overigens. Lawrence Durrell, The Greek islands is nu in de Faber & Faber-editie te vinden voor slechts Fl. 14,90.

Reisgidsen voor de Byzantijnse wereld, zeker als ze het van de mooie plaatjes moeten hebben, stellen de samensteller van deze rubriek voor een probleem waarop hierboven al gezinspeeld is: waar legt men de grenzen? Neemt men in tijd en plaats de grootste omvang van de voortzetting van het Romeinse rijk, dan moet men ook rekening houden met een groot deel van de mediterrane wereld. In het algemeen laten we de landen en streken buiten beschouwing waar weinig in zo’n gids direct of indirect verwijst naar dit verleden – en boeken over Byzantijns Spanje, Tunesië of Malta (enzovoort) komen niet in de ramsj terecht. Egypte is in het algemeen het land van de farao’s, Israël/Palestina is het land van de bijbel en de meeste Balkanlanden vallen buiten beeld bij gebrek aan massatoerisme. Want dit laatste is een voorwaarde voor een overschot aan reisgidsen dat in de ramsj terechtkomt. Bij Scheltema, Holema & Vermeulen dook een historische reisgids voor Turkije op, waarin plaatsnamen “in vereenvoudigde spelling” zijn weergegeven: James Steele, Turkey – a traveller’s historical and architectural guide, Fl. 16,50. Van Turkije zijn na de Agon nu ook de Atrium-kunstreisgids (1989, Fl. 19,90) en de Cantecleergids (Fl. 15,-) te vinden. Het treurige is dat er voorlopig wel geen Nederlandstalige “nieuwe” kunstgids voor Turkije zal verschijnen. maar in het boekenvak weet je maar nooit.

De geschiedenis van Cyprus stopt in 1974, gemakshalve, in Annelies Tappe’s Zypern, Belser: 1981, het boek moet het hoofdzakelijk van de mooie foto’s hebben (Fl. 14,90). Dit geldt evenzeer voor Gerhard P. Müller met Cyprus, Bucher: 1986 (Fl. 24,50) – beide bij De Slegte.

Bij laatstgenoemde te vinden van Agon, een uitgeverij waarvan de naam roemloos zal verdwijnen: Peter Brown, Augustinus van Hippo – een biografie (1992), Fl. 29,50. En op de valreep: de gehele serie Geschiedenis van het persoonlijke leven onder redactie van Georges Duby en Philippe Ariès, waarvan de delen met betrekking tot de Late Oudheid en de Middeleeuwen hoe dan ook apart aandacht besteden aan Byzantium. Te hoog gegrepen, een Nederlandse vertaling voor deze serie? Fl. 14,90 per deel nu, de redactie was altijd al van plan aandacht te besteden aan deze boeken, dat wordt er nu extra aantrekkelijk op. (De Slegte).

Byzramsj

door André de Raaij

Als je het maar als koopje presenteert, dan denkt de calculerende burger misschien wel dat het echt om een koopje gaat. Het is een manier om salontafelboeken te slijten. De titel zij curiositeitshalve vermeld: Die Armenier – Brücke zwischen Abendland und Orient. Belser: 1996, Fl. 65,60. Gezien bij Scheltema, Holkema & Vermeulen. Aardiger is de eveneens daar waargenomen gelegenheidsuitgave van een kleine Amsterdamse uitgeverij: Turkish cookery book, comp. by Turali Efendi. Origineel: London, 1864. Amsterdam: De Kan, mei 1996, Fl. 7,50. Vergelijkbaar met het boek over de Donau van Claudio Magris (die er dan ook een voorwoord bij geschreven heeft) is: Pedrag Matvejevic, De Middellandse Zee – een getijdenboek. Meulenhoff: 1993, Fl. 19,95, eveneens bij SH&V. Uiteraard komt het oostelijke, “Byzantijnse” gedeelte van de oude wereldzee voldoende aan bod.

In de rubriek triviaalliteratuur met een Byzantijnse toets biedt De Slegte: Rose Macaulay, De torens van Trebizonde. Contact: 1987, Fl. 9,95. H.A.R. Gibb, De islam – een historisch overzicht. Meppel: Boom, 1985 (tweede druk), Fl. 10,90, eveneens bij De Slegte. Misschien is er een derde druk op komst, want deze uitgeverij verramsjt niet zomaar. De glorie van Venetië. Atrium/Terrail: 1994 is ook bij De Slegte gesignaleerd voor Fl. 39,90, maar ook hiervoor geldt: buiten de ramsj zie je zo’n boek in het geheel niet, en men kan niet van een buitenkansje spreken.

De Britse boekenmarkt is aan het instorten dankzij deregulering die heilzame marktkrachten hun werk laat doen, zodat W.H. Smith voor het eerst in zijn lange bestaan verlies lijdt, en dit kan meteen in negen cijfers uitgedrukt worden. Zoals in betere dagen Amerikaanse elpees met een gaatje in de hoes voor spotprijzen in Nederland te koop waren, duiken nu voortdurend courante Penguinboeken voor schokkend lage prijzen op in diverse winkels. Daar zitten ook wel eens “Byzantijnse” titels tussen, maar er is geen beginnen aan ze te signaleren – daarvoor is de status van deze ramsj te vaag. Een kwestie van geluk hebben en goed opletten…

Byzramsj

door André de Raaij

Sommige boeken worden bij voorbaat als ramsj gemaakt. Gebonden boeken met veel plaatjes, bij voorkeur met foto’s van kunstwerken, of met reproducties van onomstreden klassieken, vallen bijna per definitie in deze categorie. Zo kunnen ze – nog steeds behoorlijk prijzig – hun wat treurige leven als salontafelboek beginnen. In ons interesseveld zijn er het afgelopen halfjaar de volgende titels in dit genre gesignaleerd:

Iconen [sic]: kunst en devotie. Met een inleiding van T. Talbot Rice. Reboprodukties [een in het genre gespecialiseerde uitgeverij], Fl. 29,95. (Scheltema, Holkema & Vermeulen en in menige Witte Boekenhal ongetwijfeld).

A.A. Novello e.a., The Armenians: 2000 years of art and architecture. Milano: Bookking, 1995. Fl. 69,50 (Van Gennep).

D. Huguenin (tekst) / E. Lessing (foto’s), De glorie van Venetië. Paris etc.: Atrium / Terrail, s.d., Fl. 39,90 (De Slegte).

Misschien, respectievelijk zeker, hebben de volgende boeken nog wel eens voor een hogere prijs in de winkel gelegen, maar was hun lot voorspelbaar:

B.M. Scarfì (ed.), The lion of Venice: studies and research of the bronze statue on the piazzetta. Venice: Albini, 1990, Fl. 39,50 (Van Gennep). Werkelijk diepgravende studie, rijk gellustreerd, naar de herkomst en achtergrond van het leeuwebeeld dat de evangelist Marcus aan zijn symbool heeft geholpen.

De schatkamer van San Marco, Venetië. Fl. 9,95. (De Slegte). Zwaar gesponsorde catalogus van een reizende tentoonstelling die ook de Amsterdamse Nieuwe Kerk heeft aangedaan, te dateren ca. 1990. Een van de sponsors is de SDU, die waarschijnlijk ook de uitgeefster is, maar men heeft niet de moeite genomen bibliografische gegevens te vermelden. Wel heel mooie plaatjes, dat dient gezegd.

Van Time/Life, in kunstleren band, Geïllustreerde wereldgeschiedenis in vogelvlucht, per deel Fl. 24,50: Wereldrijken in verval (200-600), Opkomst van de islam (600-800), De gesel der vikingen (800-1000), Licht in het oosten (1000-1100), De kruistochten (1100-1300). (De Slegte). Voor beginners, zullen we dan maar zeggen.

Als uitgeverijen nog een zelfbeeld hebben van cultuurdraagsters, en wat moeten we anders verwachten, dan hebben ze toch steeds minder geduld met boektitels zoniet gehele reeksen. Ooit gingen titels jaren, soms zelfs decennia, mee, maar die tijden en die uitgeverijen zijn voorbijgegaan. Zo melden wij het treurige nieuws van de verramsjing van de beste Nederlandse reisgids voor Istanbul, van de hand van Mohamed El-Fers (Amsterdam: Mets, 1993). Misschien duidt dit op een komende vernieuwde herdruk, maar in het boekenvak moet men altijd op het ergste voorbereid zijn (gesignaleerd bij Scheltema etc. voor Fl. 9,95). De reeks gebonden boeken van specialisten op het gebied van religie en cultuurgeschiedenis van de middeleeuwen, aanbevolen door Kees Fens in zijn maandagochtendrubriek in De Volkskrant, is bij De Slegte beland (Bronnen van de Europese cultuur. Baarn: Ambo). Wij noemen: G.J.M. Bartelink, De bloeiende woestijn : de wereld van het vroege monachisme (1993, Fl. 14,90); J.C.M. van Winden, De ware wijsheid: wegen van vroeg-christelijk denken (1992, Fl. 19,90; teksten over en van Justinus, Origenes en Eusebius van Caesarea); en: F. van der Meer, Christus’ oudste gewaad: over de oorspronkelijkheid van de oudchristelijke kunst (1989, Fl. 19,90). Redacteur S. de Boer spreekt in het voorwoord van deze tweede druk de verwachting uit dat het boek, net als in het verleden, zijn weg zal vinden.

Nijgh & Van Ditmar (alias de Weekbladpers) heeft met de herdruk van Dirk van Delft, De Turkse trom: berichten uit Turkije (1992) blijkbaar misgetast. Deze interessante bundel reisverhalen ligt nu voor Fl. 14,90 bij De Slegte. Reisverhalen van Bertus Aafjes over Griekenland zijn te vinden bij Van Gennep: Griekse kusten (Amsterdam: Meulenhoff, 1993; Fl. 17,90). Bij De Slegte tenslotte nog: Frances Young, De oudste credo’s van het christendom: hun ontstaan en hun functies (Baarn: Ten Have, 1991. Fl. 9,95). Misschien vinden al deze boeken op deze manier dan alsnog hun weg…

Nagekomen: bij Scheltema’s modern antiquariaat in Amsterdam troffen wij Bernard Lewis’ Istanbul, de Nederlandse vertaling uit 1992 van Bulaaq, aan voor Fl. 12,50. (Niet positief) besproken in het eerste nummer van Gouden Hoorn.

Byzramsj

door André de Raaij

Naast vele van de al eerder gesignaleerde titels die nog steeds te vinden zijn werd een aantal “nieuwe oude” titels waargenomen.

Alle op “het buitenland” betrekking hebbende titels in de reeks Atrium cultuurgidsen zijn nu voor vijf gulden te koop. In het Byzantijnse interessegebied valt De mozaïeken van Ravenna van Claudio Marabini (Alphen aan den Rijn, 1989), met afbeeldingen waarop de mozaïeken beter te bekijken zijn dan in het echt, zij het niet op ware grootte. De Agon Gidsen waren niet voor een dumpprijs voorbestemd, en Fl. 29,90 is nog steeds geen reuzekoopje, maar wel prettig geprijsd voor de boeken zelf. Brian de Jongh, Agon Gids voor het Griekse vasteland en Hugh Honour, Agon Gids voor Venetië (resp. 1989 en 1988) zijn in dit verband relevant. Colleen McDannell & Bernhard Lang, De hemel – een aardse geschiedenis (Heaven – a history) is nu voor Fl. 14,90 te koop (Haarlem: J.H. Gottmer, 1991). Of het nu aan het einde van de oorlog ligt valt niet te zeggen, maar H. Mulder, Hoe zit dat nu in Libanon? (Den Haag: Boekencentrum, 1989) kost nu slechts Fl. 3,95. Aan iedere religieuze groep die bij het conflict betrokken is, is een hoofdstukje gewijd. Evenals alle eerdergenoemde titels waargenomen bij De Slegte: Lactantius, De dood van de vervolgers (De mortibus persecutorum), ingeleid, vertaald en geannoteerd door G.J.D. Aalders (Kampen: Kok Agora, 1988) voor Fl. 6,95.

Waargenomen bij Scheltema, Holkema & Vermeulen: Hermann Bengtson, Geschiedenis van de Oude Wereld (Utrecht: Het Spectrum, 1994) en W.J.B. Hus, Prisma Griekse grammatica (Utrecht: Het Spectrum, 1991), beide voor Fl. 9,95. Het eerstgenoemde loopt tot De Volksverhuizing of tot Mohammed (het laatste klopt ongeveer, zou deze onnauwkeurige aanduiding reden zijn voor de snelle val van dit boek?). Het tweede is zeer geschikt om roestige resp. afwezige schoolkennis op te frissen, en het geeft toch te denken dat het gedumpt wordt.

De Fibula Pharosreeks loopt in veel taalgebieden gewoon door onder andere namen: rijk geïllustreerde inleidingen in historische onderwerpen, geschreven door iemand met een persoonlijke visie. In Nederland wordt de serie gedumpt en dus niet voortgezet. In ons verband relevant: Michel Kaplan, Het goud van Byzantium, dat blijkbaar al uitverkocht was toen de serie in de uitverkoop ging (misschien is dat weer wel een goed teken).

Bibliografie historische romans

door Annabelle Parker

Gore Vidal: Julian : a historical novel, London, 1965.

“Gore Vidal spent nearly ten years in research of his most important work Julian”, meldt de flaptekst. De heidense redenaar Libanius besluit in overleg met zijn vriend Priscus de memoires van keizer Julianus (‘de Afvallige’ genoemd), die hij vier maanden voor zijn dood in 363, geschreven heeft, uit te geven in de tijd van Theodosius. Vidal heeft in deze roman getracht zo dicht mogelijk bij de feiten te blijven, zonder dat het boek een geschiedkundig werk is geworden.

Het boek is ook in het Nederlands vertaald, en in 1983 onder de titel Julianus de afvallige uitgekomen bij De Arbeiderspers.

Byzramsj (3:1)

door André de Raaij

Het kan betekenen dat boeken over het Byzantijnse rijk zoveel interesse trekken, dat ze eenvoudigweg niet meer in de ramsj terechtkomen. Anderzijds is het mogelijk dat ze zo slecht lopen, dat ze het stadium van uitgave, laat staan dus van verramsjing, niet eens meer halen. Hoe het ook zij, heel wat titels die in de afgelopen nummers vermeld zijn, kan men nog steeds vinden, en veel nieuwe titels komen er vooralsnog niet bij. We vermelden hier slechts de “nieuwe” ramsjtitels.

Ook de laatste tak van het eens zo bloeiende algemene fonds van Elsevier, Agon, is met de opheffing van het Uitgevers Distributie Centrum integraal in de opruiming gegooid. De nog onlangs uitgegeven vertalingen van de uitstekende kunstreisgidsen van de Duitse uitgeverij Knaur zijn nu voor een prikje te koop. Wij signaleerden wat betreft het Byzantijnse interessegebied de Cultuurreisgidsen Turkije, Griekenland (beide Fl. 29,90) en Het Heilige Land (Fl. 19,90), bij Scheltema, Holkema en Vermeulen. Bij De Slegte namen wij waar, naast de al bekende titels van Peter Brown en Gérard Walter: Kerk en kerken in Romeins-Byzantijns Palestina, door R. van den Broek e.a., voor Fl. 12,90, en Ik luister naar Istanbul – zes moderne Turkse dichters, gekozen en vertaald door Erik-Jan Zürcher, voor Fl. 14,90.